Gesprek met Paul de Munnik

"Wie is jouw held?" vroeg een journalist hem een keer, het was in de begintijd van Acda en de Munnik. Paul de Munnik zei: Nelson Mandela. 'Het flapte eruit. Thomas keek me aan van; wat zeg jij nou weer. Maar ik meende het. De Ubuntu gedachte; het idee van overleg, dat je openstaat voor de mening van anderen. Dat is toch iets wat we heel erg nodig hebben in deze verwarrende tijden. Iedereen roept maar en niemand luistert. Ik ben blij dat ik met Amandla! Mandela mee mag doen.’

Wrok
Koen van Dijk schreef de musical Amandla! Mandela en Bos Theaterproducties produceerde het stuk dat in 2009/2010 al eens een uitverkochte tournee langs de theaters maakte. Destijds was er andere muziek bij, maar net zoals het script nu door Van Dijk in samenwerking met Gijs de Lange wordt opgefrist, zo zorgt Paul de Munnik voor nieuwe nummers.

‘Het is een voorstelling over het leven van Nelson Mandela en hoe hij als negenjarig jongetje van van zijn pleegvader, Xhosa-chief, leerde dat je moet regeren vanuit begrip. Hoe hij zevenentwintig jaar lang gevangen zat op Robbeneiland en daarna aantrad als eerste zwarte president van Zuid-Afrika. Je ziet het proces van iemand die leider wordt, haast tegen wil en dank’, aldus De Munnik. ‘Iemand die ongelooflijk lang gevangen zit en toch naar buiten wandelt zonder wrok. Wat dat betreft kun je dit bijna geen musical noemen; het verhaal is minstens zo belangrijk als de muziek. Bovendien zit er een urgentie in, het móet verteld worden. Dit verhaal gaat ergens over.’’

Uitdaging
De cast van Amandla! Mandela bestaat voor een belangrijk deel uit Zuid-Afrikaanse acteurs, dansers, zangers en muzikanten. Hierdoor komen Nederland en Zuid-Afrika letterlijk samen in de musical. Dat is ook iets wat je in de muziek gaat horen en het maakte het componeren een uitdaging: van songs heeft De Munnik wel enig verstand, maar componeren voor het Khayelitsha United Mambazo Koor was toch net even anders. ‘Ik stuur ze per mail de opnames van een lied, zij maken zich het nummer eigen en sturen dat weer aan mij. Zo bouwen we samen aan de nummers.’

De Munnik verdiepte zich in de Afrikaanse muziek. Hij keek filmpjes op YouTube, hij oefende met ritmes. Wat ook hielp; hij was in 2010 in Zuid-Afrika, voor het WK. ‘Ik ben later nog naar Kenia en Tanzania geweest, we hebben er rond getrokken. Laatst was ik op vakantie in Frankrijk: dan kijk je om je heen en denk je: prachtig. Maar ook: thuis. De weidsheid van Afrika is groter dan jezelf. Het voelt echt als een ontdekkingstocht om op deze manier in die cultuur en die muziek te duiken.’

Toyi Toyi
‘Soms was ik te slordig. Neem nou de Toyi Toyi song, dat stond boven een tekst van Koen waar ik de muziek bij ging maken. Dat ‘Toyi Toyi’ had ik natuurlijk wel gelezen, en ik had aan de tekst gezien dat die gescandeerd werd. Dus ik dacht: ik schrijf een stampachtig nummer en dan kunnen ze die Toyi Toyi erbij zingen en dansen. Belde Koen me op: bleek Toyi Toyi juist het ritme te zijn. Dus ik op filmpjes erbij gezocht en ja hoor, alsof je een springveer hoort.

Of de Gumboot song, die zit ook in het stuk. Het ‘rubberen laarzen’ lied. Dat zijn van die laarzen waar ze op slaan tijdens het dansen. Ook daar hoort een ritme bij. Dan zit ik toch wel een middag in mijn eigen groene laarzen bij de piano te schrijven. Of ik trek mijn schoenen uit en tap ermee bij de microfoon. Dat werkte ook wel goed, want ik denk dat hun laarzen harder zijn, die van mij maakten niet zoveel geluid als ik erop mepte.’

Begrip
Het mooie was, hoe meer De Munnik zich verdiepte in de muziek, hoe meer hij ervan ging begrijpen. ‘De muziek kreeg een eigen leven in mij. Ik ging dat Afrikaanse landschap weer voor me zien. Hoewel, er waren ook nummers die Koen en ik al behoorlijk 'Afrikaans' vonden, maar toen we ze aan een echte Afrikaan lieten horen begon hij te grinniken. Vond ik mezelf best donker bezig, bleek ik alsnog heel ‘blank’ te klinken.

Jeroen Sleyfer is de musical director en eerste arrangeur, maar er werkt nu ook een Afrikaanse componist aan het project mee om mijn nummers nog eens extra te arrangeren. Om de Afrikaanse elementen te versterken. Het hoeven natuurlijk geen Afrikaanse nummers te worden, waar het om gaat is dat de muziek zo mooi mogelijk samenkomt met de andere nummers. Want het koor zingt ook oude spirituals. Die zijn zo sterk. Dan hoor je het geluid van eeuwen.’

Lijn
Kenneth Herdigein speelde in 2010 al de rol van Nelson Mandela en hij speelt hem in de vernieuwde versie van Amandla! Mandela weer. De Munnik zag de voorstelling destijds en herinnert zich hoe overtuigend Kenneth was als Mandela. ‘Hoewel hij goed kan zingen is Kenneth opgeleid als acteur, dat is ook iets waar ik in de nummers rekening mee houd. Ook dat is een verschil met een ‘normale’ musical: de melodielijnen staan nog niet vast. Voor Kenneth pas ik die melodie zo aan dat hij hem makkelijk kan zingen. Het gaat – en dat vind ik trouwens voor alle nummers gelden – in eerste plaats om de zeggingskracht van een lied. Een nummer moet een verhaal overbrengen. Het is een stem die je zoekt. Wat me doet denken aan een duet van Winnie Mandela en Oliver Tambo in het stuk, waarin ze de gevangen Nelson vertellen hoe het gaat met het ANC. Ze zeggen tegen Mandela: “Wij zijn niet zoals jij, maar we doen ons best jouw stem zo goed mogelijk te laten horen.”

Het zoeken naar zo’n stem die dan toch ook moet kloppen met jezelf, dat is wat ik herken in mijn eigen zoektocht bij dit stuk.’


Moed
‘Ik hoop dat de mensen na afloop van de voorstelling met nieuwe moed naar buiten zullen lopen. Omdat je hebt gezien hoe mensen met elkaar om kunnen gaan. Hoe ze met weinig geld toch mooie dingen voor elkaar krijgen. Ik hoop dat je denkt: Het kan dus wél met zijn allen, als we het maar willen. De boodschap is misschien iets idealistischer dan ik zelf ben, maar toch; al zijn er maar tien mensen die dat na afloop denken, dan zijn we alweer een stukje verder.’

0 Reacties

0 Reacties :

Stuur bericht

Volg Delamar Theater op: